Đơn giá gia công kết cấu thép là chi phí biến thép hình, thép tấm thành cấu kiện hoàn chỉnh xuất xưởng, tính theo tấn hoặc theo cấu kiện. Nó gộp bảy cấu thành: thép nguyên liệu, vật tư liên kết và hàn, nhân công cùng máy gia công, thiết kế chi tiết, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện bề mặt, vận chuyển và chi phí chung; tỷ trọng từng phần thay đổi theo độ phức tạp cấu kiện.
Bài viết bóc tách từng cấu thành theo cách nhà máy lập dự toán, đối chiếu định mức xây dựng của Việt Nam và thực tiễn tại Tập đoàn Đại Dũng (Đại Dũng Group / Dai Dung Corporation – DDC); bài không nêu đơn giá tuyệt đối vì giá phụ thuộc bản vẽ, mác thép và thời điểm mua.
Đơn giá gia công kết cấu thép được tính theo đơn vị nào?
Đơn giá gia công kết cấu thép được lập theo ba cách: theo tấn cho khung nhà xưởng và cấu kiện tiêu chuẩn; theo mét vuông sàn ở giai đoạn sơ bộ, dựa trên suất tiêu hao thép (kg/m²); và theo từng cấu kiện với dàn nhịp lớn, cột tổ hợp hay kết cấu phức tạp. Giá gia công kết cấu thép 1 tấn chỉ chính xác khi hồ sơ tới mức bản vẽ chế tạo.
| Loại công trình (số liệu Anh) | Suất thép khung tham khảo |
|---|---|
| Nhà xưởng một tầng, mái thấp 6–8 m | 30–40 kg/m² sàn |
| Nhà xưởng một tầng, mái cao 10–13 m | 40–50 kg/m² sàn |
| Nhà cao tầng, nhịp lớn, lưới cột không đều | 75–90 kg/m² sàn |
Nguồn: SteelConstruction.info – Cost of structural steelwork (Q3/2025, Anh). Chỉ để hiểu bậc độ lớn; tại Việt Nam, cầu trục và gió mạnh theo TCVN 2737:2023 làm suất thép tăng.
Bảy cấu thành chi phí trong đơn giá gia công kết cấu thép là gì?
Bảy cấu thành gồm: (1) thép nguyên liệu; (2) vật tư liên kết và vật liệu hàn; (3) nhân công và máy gia công; (4) thiết kế chi tiết – bản vẽ chế tạo (shop drawing); (5) kiểm soát chất lượng và thử nghiệm; (6) hoàn thiện bề mặt chống ăn mòn; (7) vận chuyển, đóng gói và chi phí chung. Theo SteelConstruction.info, thép nguyên liệu và công gia công mỗi phần chiếm khoảng 30–40 % chi phí khung.
| Cấu thành | Bao gồm | Tỷ trọng tham khảo (SCI, Anh) |
|---|---|---|
| 1. Thép nguyên liệu | Thép hình, tấm, ống theo TCVN 5709:2009 hoặc mác tương đương | ≈ 30–40 % chi phí khung |
| 2. Vật tư liên kết, hàn | Bulông cường độ cao (high-strength bolt), dây hàn, khí, bản mã | 5–10 % khối lượng, tỷ trọng chi phí cao hơn |
| 3. Nhân công, máy | Phun bi, cắt, khoan, tổ hợp, hàn, nắn | ≈ 30–40 % chi phí khung |
| 4. Thiết kế chi tiết | Mô hình 3D, shop drawing, lập trình CNC | Theo dự án |
| 5. Kiểm soát chất lượng | WPS/PQR, thợ hàn có chứng chỉ, kiểm tra không phá hủy (NDT), lắp thử | Theo dự án |
| 6. Hoàn thiện bề mặt | Hệ sơn hoặc mạ kẽm nhúng nóng (làm sạch – nhúng kẽm – kiểm tra độ dày) | Tách riêng, theo m² bề mặt |
| 7. Vận chuyển, chi phí chung | Đóng gói, cấu kiện quá khổ, bảo hiểm, quản lý, lợi nhuận | Theo dự án |
Nguồn: SteelConstruction.info – Cost of structural steelwork; Cost planning through design stages (2026, khung nhà nhiều tầng, Anh); American Galvanizers Association (2026); VSQI (2026).
Lắp dựng tại công trường (khoảng 10–15 % chi phí khung, cùng nguồn) không thuộc đơn giá gia công; sơn chống cháy trương phồng (intumescent coating) có thể thêm 10–15 % ở nhà nhiều tầng.
Vì sao cùng khối lượng thép nhưng đơn giá gia công lại khác nhau?
Vì đơn giá gia công phản ánh giờ công và giờ máy, không chỉ khối lượng thép. Cùng 100 tấn, khung nhà xưởng lặp lại với liên kết bulông tiêu chuẩn cần ít giờ gia công hơn hẳn dàn không gian có nút hàn nhiều hướng. SteelConstruction.info nêu quy tắc kinh nghiệm: khoảng 20 giờ gia công tương đương chi phí 1 tấn thép nguyên liệu, nên độ phức tạp tác động trực tiếp lên giá.
Các yếu tố khiến chi phí gia công kết cấu thép tăng, theo cùng nguồn:
- Nhiều chi tiết trên mỗi tấn: nhiều lần cắt, khoan, gá lắp.
- Tiết diện tổ hợp từ tấm, nhiều loại tiết diện và mác thép: thêm công hàn, nắn, đổi chương trình máy.
- Dung sai chặt, thử nghiệm bổ sung, mài mối hàn: tăng chi phí kiểm tra và làm lại.
Hệ quả: khung nhẹ nhất chưa chắc rẻ nhất. Tiết diện nặng hơn một chút có thể bỏ sườn gia cường hàn; dầm bụng rỗng (cellular beam) đắt hơn trên tấn nhưng giảm tới 30 % khối lượng khung.
Định mức và tiêu chuẩn nào của Việt Nam chi phối cách bóc tách đơn giá?
Dự toán gia công kết cấu thép tại Việt Nam dựa trên định mức xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành — hiện là Thông tư 38/2026/TT-BXD, hiệu lực từ 01/07/2026, thay Thông tư 12/2021/TT-BXD — cùng các TCVN về vật liệu, thiết kế, chế tạo và chống ăn mòn. Định mức xác định hao phí vật liệu, nhân công, máy; tiêu chuẩn quyết định mức chất lượng phải đạt, nên cả hai cùng định hình đơn giá.
Thông tư 38/2026/TT-BXD ban hành ngày 26/06/2026, căn cứ Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định 206/2026/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, gồm tám tập định mức; liên quan trực tiếp là định mức dự toán xây dựng công trình (Phụ lục II) và định mức sử dụng vật liệu (Phụ lục VII). Hồ sơ lập trước tháng 7/2026 vẫn dẫn Thông tư 12/2021.
Về tiêu chuẩn: TCVN 5709:2009 quy định thép cácbon cán nóng làm kết cấu (mác tương đương SS400, Q345B, S355 cần chứng chỉ đầy đủ); TCVN 5575:2024 (thay bản 2012) quyết định tiết diện và khối lượng; TCVN 12002:2020 là cơ sở tính chi phí chế tạo, kiểm tra; TCVN 12251:2020 để chọn hệ chống ăn mòn — công trình ven biển, nhà máy hóa chất cần lớp bảo vệ dày hơn; tải gió theo TCVN 2737:2023 ở vùng bão cũng kéo suất thép khung lên.
Giá thép nguyên liệu biến động ảnh hưởng thế nào đến báo giá gia công?
Thép nguyên liệu chiếm khoảng một phần ba đơn giá nên mỗi biến động giá thép đều truyền thẳng vào báo giá. Thị trường Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào thép nhập khẩu — theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), bảy tháng đầu năm 2026 cả nước nhập khoảng 9 triệu tấn thép — nên báo giá gia công thường kèm thời hạn hiệu lực và điều khoản điều chỉnh giá vật liệu.
Bản tin VSA tháng 8/2026 ghi nhận thép thô đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28 %; thép thành phẩm 21,4 triệu tấn, tăng 15,4 %; thép cuộn cán nóng (HRC) nội địa thành động lực mới, thêm nguồn thép tấm trong nước. VSA cũng nêu ba rủi ro: dư thừa công suất toàn cầu, cơ chế CBAM tại EU và phụ thuộc quặng, thép phế, than nhập khẩu.
- Tách riêng đơn giá thép và đơn giá công gia công để điều chỉnh biến động minh bạch.
- Chốt khối lượng theo bản vẽ chế tạo đã duyệt trước khi chốt giá; nêu chỉ số tham chiếu (bản tin VSA, công bố giá của Sở Xây dựng) khi trượt giá.
- Dùng định mức Thông tư 38/2026/TT-BXD để kiểm tra hao hụt vật liệu, không để định giá mua thép.
Cần chuẩn bị hồ sơ gì để nhận báo giá kết cấu thép theo bản vẽ chính xác?
Hồ sơ đủ để báo giá kết cấu thép theo bản vẽ gồm: bản vẽ kết cấu có tiết diện và nội lực liên kết, mác thép và tiêu chuẩn vật liệu, tiêu chuẩn chế tạo – hàn – nghiệm thu, yêu cầu hoàn thiện bề mặt, phạm vi cung cấp, tiến độ và điểm giao hàng. Hồ sơ càng đầy đủ, nhà máy càng ít dự phòng rủi ro và đơn giá càng sát thực tế.
- Vật liệu, tiêu chuẩn: mác thép theo TCVN 5709:2009; chế tạo, kiểm tra theo TCVN 12002:2020; quy trình hàn (WPS/PQR) theo AWS D1.1 hoặc EN 1090-2 nếu dự án yêu cầu; tỷ lệ kiểm tra không phá hủy.
- Hoàn thiện: hệ sơn (độ dày màng khô, số lớp) hoặc mạ kẽm nhúng nóng theo TCVN 12251:2020.
- Phạm vi, thương mại: chỉ gia công hay gồm thép, vận chuyển, lắp dựng; số đợt giao; thời hạn báo giá; cơ chế điều chỉnh giá thép.
Khi so sánh, tránh ba lỗi: so đơn giá trên tấn khác phạm vi; bỏ quên bản mã, bulông, thép phụ; mặc định khối lượng thấp nhất là giá thấp nhất.
Góc nhìn thực tế từ Đại Dũng Group
Tại các nhà máy của Đại Dũng Group, bước đầu của một báo giá là bóc tách khối lượng từ bản vẽ chế tạo: tách cấu kiện chính, phụ, bản mã và bulông, rồi tính giờ công từng nhóm theo chuỗi cắt – khoan – tổ hợp – hàn – kiểm tra – hoàn thiện. Cách làm này được rèn qua các dự án xuất khẩu như sân vận động Lusail và 974 tại Qatar, nơi hồ sơ QA/QC theo tiêu chuẩn quốc tế và mọi thay đổi chi tiết đều phải truy vết được về chi phí.
Ba bài học: dàn mái nhịp lớn nhiều nút hàn có chi phí gia công và kiểm tra không phá hủy vượt xa chi phí thép, nên tối ưu số nút quan trọng hơn tối ưu khối lượng; khung nhà máy lặp lại như khu liên hợp gang thép Hòa Phát giảm giá nhờ chuẩn hóa liên kết; kết cấu điện gió ngoài khơi Greater Changhua (Đài Loan) buộc tách riêng hệ chống ăn mòn biển và dung sai lắp ghép ngay từ báo giá. Xem năng lực gia công kết cấu thép của Đại Dũng Group để hình dung phạm vi báo giá.
Kết luận
Đơn giá gia công kết cấu thép chỉ có ý nghĩa khi đọc cùng phạm vi phía sau nó: mác thép, mức độ liên kết, tiêu chuẩn kiểm tra, hệ hoàn thiện và điều kiện giao hàng. Bảy cấu thành trên là khung để yêu cầu nhà máy tách rõ từng khoản. Nếu đã có bản vẽ, hãy gửi yêu cầu báo giá theo bản vẽ để nhận bảng bóc tách theo từng hạng mục từ Đại Dũng.
Thông số / số liệu chính
| Hạng mục | Giá trị |
|---|---|
| Tỷ trọng thép nguyên liệu trong chi phí khung (SCI, Anh, 2025) | ≈ 30–40 % |
| Tỷ trọng công gia công trong chi phí khung (SCI, Anh, 2025) | ≈ 30–40 % |
| Tỷ trọng lắp dựng – không thuộc đơn giá gia công (SCI, 2025) | ≈ 10–15 % |
| Quy tắc kinh nghiệm SCI | 20 giờ gia công ≈ chi phí 1 tấn thép nguyên liệu |
| Bản mã và liên kết (SCI) | 5–10 % khối lượng khung, tỷ trọng chi phí cao hơn |
| Suất thép khung nhà xưởng mái thấp 6–8 m (SCI, 2025) | 30–40 kg/m² sàn |
| Định mức xây dựng hiện hành tại Việt Nam | Thông tư 38/2026/TT-BXD, hiệu lực 01/07/2026 |
| Sản xuất thép thô Việt Nam 7 tháng 2026 (VSA 8/2026) | 17,92 triệu tấn, +28 % so cùng kỳ |
Câu hỏi thường gặp
Giá gia công kết cấu thép 1 tấn có bao gồm thép nguyên liệu không?
Tùy phạm vi báo giá. Có hai kiểu phổ biến: gia công thuần, khi chủ đầu tư cấp thép và nhà máy chỉ tính công cắt, khoan, hàn, sơn; và cung cấp kèm gia công, khi nhà máy mua thép, chịu hao hụt và biến động giá. Khi so giá gia công kết cấu thép 1 tấn giữa các đơn vị, cần chắc chắn cả hai cùng kiểu phạm vi, cùng mác thép và cùng hệ hoàn thiện, nếu không con số sẽ lệch nhau rất xa.
Báo giá kết cấu thép theo mét vuông sàn có đủ chính xác để ký hợp đồng không?
Không. Suất chi phí theo mét vuông chỉ phù hợp giai đoạn lập ngân sách sơ bộ, khi chưa có tiết diện và liên kết cụ thể, vì nó dựa trên suất tiêu hao thép tham khảo của công trình tương tự. Khi hồ sơ thiết kế đủ chi tiết, dự toán cần chuyển sang bóc tách theo tấn cho từng nhóm cấu kiện chính, phụ và liên kết, rồi cộng riêng hoàn thiện bề mặt và vận chuyển, như hướng dẫn của SteelConstruction.info.
Có nên chọn nhà máy có đơn giá gia công thấp nhất?
Chỉ khi các báo giá đã được quy về cùng phạm vi, tiêu chuẩn và mức kiểm tra. Đơn giá thấp bất thường thường đi kèm cắt giảm ở những khoản khó nhìn thấy: tỷ lệ kiểm tra không phá hủy, chứng chỉ vật liệu, độ dày màng sơn hoặc thợ hàn chưa được chứng nhận. Chi phí sửa lỗi tại công trường và chậm tiến độ lắp dựng thường lớn hơn nhiều so với phần chênh lệch đơn giá ban đầu.
Đại Dũng Group báo giá gia công kết cấu thép theo bản vẽ như thế nào?
Chủ đầu tư gửi bản vẽ thiết kế hoặc bản vẽ chế tạo (PDF/DWG) kèm yêu cầu về mác thép, tiêu chuẩn hàn – nghiệm thu, hệ sơn hoặc mạ và tiến độ qua biểu mẫu yêu cầu báo giá. Bộ phận dự toán của Đại Dũng Corporation bóc tách khối lượng theo nhóm cấu kiện, xác định giờ công và hạng mục hoàn thiện, rồi phản hồi bảng giá tách theo từng cấu thành để bên mua dễ đối chiếu; bài viết không nêu đơn giá cụ thể.
Định mức xây dựng của Bộ Xây dựng có bắt buộc với dự án vốn tư nhân không?
Định mức do Bộ Xây dựng ban hành, hiện là Thông tư 38/2026/TT-BXD, là căn cứ xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP; phạm vi bắt buộc phụ thuộc nguồn vốn của dự án. Với dự án vốn tư nhân, chủ đầu tư thường dùng định mức hao phí vật liệu, nhân công, máy làm mốc đối chiếu tính hợp lý của báo giá nhà máy, còn giá hợp đồng do hai bên thỏa thuận.
Nguồn tham khảo
- Cost of structural steelwork — SteelConstruction.info (BCSA/SCI, Anh) (truy cập 2026-09-15)
- Cost planning through design stages — SteelConstruction.info (BCSA/SCI, Anh) (truy cập 2026-09-15)
- Fabrication — SteelConstruction.info (BCSA/SCI, Anh) (truy cập 2026-09-15)
- Thông tư 38/2026/TT-BXD ban hành định mức xây dựng (hiệu lực 01/07/2026) — LuatVietnam – văn bản của Bộ Xây dựng (truy cập 2026-09-15)
- Thông tư 12/2021/TT-BXD ban hành định mức xây dựng (đã được thay thế) — LuatVietnam – văn bản của Bộ Xây dựng (truy cập 2026-09-15)
- TCVN 5709:2009 Thép cácbon cán nóng dùng làm kết cấu trong xây dựng – Yêu cầu kỹ thuật — Cổng tra cứu tiêu chuẩn VSQI (truy cập 2026-09-15)
- TCVN 5575:2024 Thiết kế kết cấu thép — Cổng tra cứu tiêu chuẩn VSQI (truy cập 2026-09-15)
- TCVN 12002:2020 Kết cấu thép xây dựng – Chế tạo và kiểm tra chất lượng — Cổng tra cứu tiêu chuẩn VSQI (truy cập 2026-09-15)
- TCVN 12251:2020 Bảo vệ chống ăn mòn cho kết cấu xây dựng — Cổng tra cứu tiêu chuẩn VSQI (truy cập 2026-09-15)
- Thị trường thép Việt Nam 7 tháng đầu năm 2026: Tăng trưởng bứt phá (bản tin VSA tháng 8/2026) — Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) (truy cập 2026-09-15)
- What is the HDG Process? — American Galvanizers Association (truy cập 2026-09-15)
Cần giải pháp kết cấu thép cho công trình của bạn?
